Trądzik – Twój wróg numer jeden. Znasz go nie od dziś i wystosowałeś(-łaś) przeciwko niemu już najcięższe działa. A on jak był, tak jest. Cóż, na trądzik wpływają m.in. geny, hormony, zanieczyszczenie środowiska, czasem także przyjmowane leki, a nawet… choroby w obrębie jamy ustnej. Brzmi zaskakująco? Sprawdź, w jaki sposób problemy z uzębieniem mogą wpływać na stan Twojej skóry.
Trądzik jako choroba zapalna o złożonym podłożu
Trądzik pospolity – według definicji – jest przewlekłą chorobą związaną z powstawaniem stanu zapalnego w ujściach gruczołów włosowo-łojowych.
Za to, że Twoja twarz jest usiana pryszczami winę ponoszą:
- nadprodukcja sebum,
- hiperkeratynizacja ujść mieszków włosowych,
- kolonizacja bakterią Cutibacterium acnes,
- odpowiedź immunologiczna organizmu.
Coraz więcej danych wskazuje jednak, że na przebieg trądziku wpływają również ogniska zapalne zlokalizowane poza skórą, w tym w obrębie jamy ustnej.
Jama ustna – niedoceniane źródło problemów skórnych
W jamie ustnej mieszka bardzo wiele różnych gatunków mikroorganizmów, a wśród nich zarówno te, które nam sprzyjają, jak i bakterie potencjalnie patogenne. Gdy w jamie ustnej zaburzy się równowaga „dobrych” i „złych” bakterii, dochodzi do stanu zapalnego. To prowadzi do osłabienia dziąseł. Może wówczas pojawić się:
- próchnica,
- zapalenie dziąseł,
- periodontitis (choroba przyzębia),
- przewlekłe stany zapalne okołowierzchołkowe.
Dochodzi wtedy do nadmiernego namnażania się bakterii chorobotwórczych (m.in. Porphyromonas gingivalis, Treponema denticola, Fusobacterium nucleatum), które mogą indukować ogólnoustrojową odpowiedź zapalną. Mediatory zapalenia mogą przedostawać się do krwi i wpływać na cały Twój organizm.
Najczęstszą przyczyną wyżej wymienionych problemów jest narastanie płytki nazębnej i niewłaściwa higiena jamy ustnej. Możesz powiedzieć: „Ale przecież jama ustna ma swój naturalny mikrobiom!”. Tak, ale brak regularnego szczotkowania i nitkowania sprzyja rozwojowi szkodliwych bakterii.
Badania pokazują, że taki przewlekły stan zapalny może mieć związek nie tylko z chorobami dziąseł, ale także – co może Cię zaskoczyć – z problemami skórnymi, m.in. z trądzikiem. A problem jest poważny, bo prawie połowa populacji dorosłych powyżej trzydziestego roku życia cierpi na jakiś problem związany ze zdrowiem jamy ustnej.
Pryszcze w konkretnych miejscach twarzy – czy to przypadek?
Zauważyłeś(-łaś) nawracające zmiany skórne w tych samych rejonach twarzy? To nie musi być zbieg okoliczności. Jeśli trądzik występuje w okolicy:
- żuchwy i brody – często można go połączyć z problemami z zębami trzonowymi i stanami zapalnymi dziąseł;
- policzków – zmiany trądzikowe mogą mieć związek z infekcjami zatok lub górnych zębów;
- ust – jest to czasem sygnał nieleczonej próchnicy lub stanów zapalnych błony śluzowej.
Choć nie jest to diagnostyka medyczna, wielu stomatologów i dermatologów zauważa takie powtarzalne zależności u pacjentów.
Korelacja ta wymaga dalszych badań, jednak może stanowić wskazówkę w diagnostyce pacjentów z trądzikiem opornym na standardowe leczenie.
Mechanizmy łączące choroby jamy ustnej z trądzikiem
Myślisz, że trądzik to wyłącznie efekt burzy hormonalnej u nastolatków? To tylko część prawdy. Niezależnie od wieku, skóra może reagować na przewlekłe stany zapalne w organizmie – np. nie wyleczony ząb czy infekcję.
Gdy układ odpornościowy jest stale pobudzony, zwiększa się produkcja sebum, pory łatwiej się zatykają, a bakterie trądzikowe mają idealne warunki do rozwoju.
Uogólniony stan zapalny
Przewlekłe infekcje jamy ustnej prowadzą do wzrostu poziomu mediatorów zapalnych, takich jak:
- interleukiny (IL-1, IL-2 i IL-8),
- czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α),
- prostaglandyny,
- białko C-reaktywne (CRP).
Cytokiny te wpływają na funkcjonowanie gruczołów łojowych oraz nasilają procesy zapalne w skórze, co może zaostrzać przebieg trądziku.
Translokacja bakterii i ich endotoksyn
Dziąsła są jak twierdza. Wszelkie uszkodzenia to wyrwy w murze, przez które do krwioobiegu łatwo mogą przeniknąć bakterie i lipopolisacharydy (LPS). Endotoksyny bakteryjne (toksyczne związki, a więc głównie LPS) aktywują układ odpornościowy, co sprzyja nasileniu reakcji zapalnych również w skórze.
Zaburzenie odpowiedzi immunologicznej skóry
Badania sugerują, że przewlekłe infekcje mogą prowadzić do deregulacji odpowiedzi immunologicznej typu wrodzonego, w tym nadaktywacji receptorów Toll-like (TLR), które odgrywają istotną rolę w mechanizmie powstawania trądziku.
Rola leczenia stomatologicznego w terapii trądziku
Eliminacja ognisk zapalnych w jamie ustnej może prowadzić do obniżenia poziomu markerów zapalnych w organizmie, co potencjalnie przekłada się na poprawę stanu skóry. Pamiętaj przy tym, że leczenie stomatologiczne nie zastąpi terapii dermatologicznej. Może ono jednak stanowić jej istotne uzupełnienie w modelu medycyny holistycznej.
Ciekawym wątkiem jest też wpływ leczenia stomatologicznego na skórę. Antybiotyki stosowane przy infekcjach zębów mogą chwilowo poprawić cerę (bo redukują bakterie), ale jednocześnie zaburzają mikrobiom – zarówno jelit, jak i skóry. Być może już się domyślasz, jaki tego skutek…
Tak, po antybiotykoterapii możesz się spodziewać nawrotu zmian trądzikowych. Warto wtedy stosować zewnętrznie produkty z kwasem azelainowym takie jak Acne-Derm, dopóki mikrobiom skóry nie wróci do normy.
Acne-Derm reguluje pracę gruczołów łojowych i redukuje wydzielanie sebum oraz działa przeciwzapalnie i antybakteryjnie.
7 sposobów na zdrowe zęby i piękną skórę
Co możesz zrobić na co dzień, by zadbać nie tylko o uśmiech, ale i o cerę?
- Dokładnie szczotkuj zęby minimum 2 razy dziennie (nie zapominaj też o czyszczeniu języka).
- Wymieniaj regularnie szczoteczkę do zębów na nową.
- Używaj nici dentystycznej lub irygatora.
- Nie ignoruj krwawienia dziąseł – to sygnał alarmowy.
- Regularnie (co 6 miesięcy) odwiedzaj dentystę.
- Dbaj o prawidłowe nawodnienie organizmu.
- Zatroszcz się o dietę – cukier sprzyja zarówno próchnicy, jak i trądzikowi.
Brzmi banalnie? Być może. Ale te proste nawyki potrafią zdziałać więcej niż najdroższy krem.
Kiedy warto przyjrzeć się zębom i jamie ustnej?
Czy każdy trądzik powinien Cię zmobilizować do wizyty u stomatologa? Niekoniecznie. Na pewno warto udać się do dentysty, jeśli:
- trądzik jest przewlekły i oporny na leczenie dermatologiczne,
- zmiany pojawiają się miejscowo i nawracają,
- masz problemy z dziąsłami, nieleczoną próchnicę lub bolą Cię zęby.
Pamiętaj, że konsultacja stomatologiczna ma być uzupełnieniem, a nie alternatywą dla leczenia dermatologicznego.
Podsumowanie
O zdrową skórę można dbać nie tylko w łazience, ale też… na fotelu dentystycznym. Jama ustna i skóra są ze sobą powiązane bardziej, niż mogłoby się wydawać. Dlatego holistyczne podejście do zdrowia, uwzględniające zarówno zęby, jak i cerę, może być kluczem do walki z uporczywym trądzikiem.
Opracowanie: mgr farmacji Marta Koziarska
Bibliografia:
- Macklis P. i in., The Association Between Oral Health and Skin Disease „The Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology” 2020 nr 13(6), s. 48–53, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7442307/ (dostęp: 3.02.2026).
- Okuda K., Ebihara Y., Relationships between chronic oral infectious diseases and systemic diseases, „The Bulletin of Tokyo Dental College” 1998, nr 39(3), s. 165–174.